Soa’s: vroege opsporing beperkt gezondheidsrisico’s

04-12-2023

Het is niet iets waar je het dagelijks over hebt: soa’s. Vaak schamen mensen zich ervoor en maken ze het daardoor niet snel bespreekbaar. Dat is jammer, want het is juist belangrijk om de risico’s te (her)kennen. Zeker nu het aantal soa’s in Nederland toeneemt, vooral onder jongeren. Met elkaar in gesprek gaan over soa’s en seksualiteit helpt om gezondere keuzes te maken. Voor geen enkele infectieziekte hoef je je te schamen en dat geldt ook voor soa’s. Je kunt bij verschillende zorgverleners terecht die jou helpen met de juiste diagnose en behandeling. Labmicta speelt in dit proces een belangrijke rol. We voeren als medisch laboratorium namelijk de soa-diagnostiek uit voor huisartsen in onze regio en voor verschillende GGD’en in Nederland en hebben jarenlange opgebouwde kennis en ervaring in huis.

Wat is een soa?

Soa staat voor seksueel overdraagbare aandoeningen en dat geeft meteen aan hoe je de infectie oploopt: via (onveilige) seksuele handelingen. Je krijgt of verspreidt de infectie via sperma, (voor)vocht, speeksel of bloed. Sommige soa’s loop je op via huidcontact, bijvoorbeeld als de ander blaasjes heeft. Er zijn verschillende soorten soa’s. Sommige vallen in de categorie virussen, andere worden veroorzaakt door bacteriën of parasieten. Ook de symptomen verschillen: van pijn, abnormale afscheiding, jeuk, juist geen klachten tot onvruchtbaarheid.

Waar doe ik een soa-test?

Een soa-test kun je doen via de huisarts, GGD of een website die deze testen aanbiedt. Misschien vind je het moeilijk of spannend om naar de huisarts te gaan. Het is goed om te weten dat de huisarts een geheimhoudingsplicht heeft en vaker een soa test doet. De kosten van een soa-test via de huisarts gaan van je eigen risico af en betaal je dus uiteindelijk zelf.

Je kunt ook voor een soa-test naar de GGD in jouw regio. Dit is anoniemer dan via je eigen huisarts en daardoor voor sommigen laagdrempeliger. Je kunt je alleen laten testen bij de GGD als je in een bepaalde risicogroep valt. Deze test is kosteloos. De risicogroepen zijn jongeren onder de 25 jaar, sekswerkers of mannen die seks hebben met mannen. De GGD verstrekt je uitslagen anoniem aan het RIVM, dat zo zicht houdt op de aantallen en verschillende soorten soa’s in Nederland. Tot slot bieden sommige websites soa-testen aan die je zelf thuis afneemt en naar een lab opstuurt. Deze zijn anoniem en betaal je zelf. Bij een test via de huisarts en GGD ben je altijd verzekerd van een betrouwbare testkwaliteit en uitslag. Let op, ontvang je een positieve uitslag via een website waar je een test bestelde, dan is het mogelijk dat je huisarts of de GGD je opnieuw test om verzekerd te zijn van een betrouwbare uitslag

 

Hoe verloopt labonderzoek naar soa’s?

Labmicta ontvangt via de zorgverlener het afgenomen lichaamsmateriaal en stuurt dit vervolgens door naar de juiste labafdeling voor diagnostiek. Op onze moleculaire afdeling onderzoeken we bijvoorbeeld urine en uitstrijkjes op bacteriën of virussen die een soa veroorzaken. Sinds kort verwerken de machines in ons hoogvolume lab vooral grote aantallen soa-diagnostiek voor de GGD’en in Flevoland, Utrecht en Twente. Op de afdeling serologie speuren we in het serum van bloed naar micro-organismen of juist naar antistoffen, om aan te tonen dat iemand een soa heeft of in het verleden had. Dit doen we ook voor cliënten van de fertiliteitskliniek. De uitslagen van onderzoeken die Labmicta doet, deelt ze alleen met de zorgverlener die het onderzoek aanvraagt. Onze arts-microbioloog kan de uitslag met de betrokken zorgverlener bespreken als dat gewenst is, om tot de best passende behandeling te komen. Meestal bestaat deze uit medicijnen, zoals antibiotica (bij een bacteriële soa).

soa labonderzoek Labmicta

Welke soa’s diagnosticeert Labmicta?

Enkele bekende soa’s die we bij Labmicta zeer regelmatig diagnosticeren:

  • Chlamydia is de meest voorkomende soa in Nederland en ook op ons lab. Het is een bacteriële infectie die zowel mannen als vrouwen treft. Over het algemeen zijn de symptomen pijn bij het plassen of abnormale afscheiding uit de penis of vagina. Een ander symptoom van chlamydia is bloed, slijm of pus bij de ontlasting. Vaak zijn er helemaal geen symptomen. Chlamydia komt veel voor, maar de kans op problemen, zoals onvruchtbaarheid, is klein. Lees hier meer over onvruchtbaarheid door chlamydia.
  • Gonorroe is een andere veelvoorkomende bacteriële soa. De symptomen zijn vergelijkbaar met die van chlamydia, zoals pijn of een branderig gevoel bij plassen of abnormale afscheiding, vooral uit de penis. In de volksmond wordt gonorroe hierdoor ook wel een ‘druiper’ genoemd. Mannen hebben vaker symptomen dan vrouwen. Een onbehandelde gonorroe-infectie kan leiden tot onvruchtbaarheid of verhoogde kans op een buitenbaarmoederlijke zwangerschap.
  • Hepatitis B is een virale soa die je oploopt via contact met lichaamsvloeistoffen zoals bloed, afscheiding of sperma van een besmet persoon. Dit virus infecteert de lever en veroorzaakt meerdere gezondheidsproblemen, variërend van een milde ziekte tot ernstige, levensbedreigende complicaties.
  • Syfilis is een bacteriële soa die je oploopt via seks of zoenen. De symptomen in het eerste stadium zijn zweertjes bij penis, vagina, anus of in de mond. Die verdwijnen vanzelf weer, waarna je in het tweede stadium vlekken op vooral handen en voeten krijgt, haaruitval of problemen met je ogen en zicht. In een nog later stadium kan de bacterie je hersenen, hart en botten aantasten. Deze infectie wil je dus zo snel mogelijk ontdekken.
  • Hiv staat voor humaan immunodeficiëntievirus en wordt verspreid via vloeistoffen zoals bloed en sperma. Hiv is tot op heden helaas niet te genezen. De juiste medicatie remt het virus in je lichaam, zodat je er weinig last van hebt. Die medicatie moet je elke dag innemen. Neem je geen medicatie, dan kan het virus zich ontwikkelen tot aids. Die ziekte tast je immuunsysteem aan, wat ervoor zorgt dat je vatbaar bent voor andere ernstige infecties en ziektes.
  • Trichomonas wordt veroorzaakt door een parasiet die je kunt oplopen via vaginale, anale of orale seks met een besmet persoon. Symptomen heb je niet altijd, maar zijn over het algemeen pijn of een branderig gevoel bij plassen, jeuk, irritatie of abnormale afscheiding. Het treft zowel mannen als vrouwen maar vrouwen hebben vaker symptomen.

Waarom een soa-test doen?

Het op tijd diagnosticeren en het behandelen van soa’s is enorm belangrijk. Allereerst voor jezelf. Want een onbehandelde soa kan verstrekkende gevolgen voor je gezondheid hebben, zoals onvruchtbaarheid of zelfs schade aan organen of je hersenen. Maar ook voor je seksuele partners is het tijdig diagnosticeren en behandelen van een soa is belangrijk. Het voorkomt of beperkt verdere verspreiding van deze infectieziekten met de bijbehorende gezondheidsproblemen. De ruime variatie aan soorten soa’s en symptomen onderstrepen het belang van een correcte diagnose, op basis waarvan de zorgverlener een passende behandeling kan starten. Elk type soa vraagt namelijk om een andere behandeling en andere medicatie.

Situatie in Nederland

Vooralsnog zijn soa’s in Nederland gelukkig goed behandelbaar. Toch nemen de zorgen hierover toe. Bijvoorbeeld over dat bestaande antibiotica voor sommige soa’s -vooral gonorroe- in de toekomst minder goed of niet meer werken. Bacteriën passen zich continu aan en als iemand al meerdere antibioticakuren kreeg, neemt de kans op antibioticaresistentie toe. Dat verkleint de kans op goede behandelmogelijkheden.

soa labonderzoek bij Labmicta

Zo verklein je de kans op een soa

Een soa is een serieuze infectieziekte. Wees je bewust van de risico’s en tref maatregelen om een soa te voorkomen. Vrij bijvoorbeeld altijd met een condoom. Bij Labmicta zien we standaard een piek in aanvragen naar soa-diagnostiek na de zomervakantie en carnaval. Je regelmatig preventief laten testen als je meerdere en/of nieuwe seksuele partners hebt is cruciaal. Immers, niet alle soa’s geven klachten. Als je wel symptomen hebt, wacht dan niet te lang maar laat je testen bij je huisarts of de GGD. De drempel is voor jou misschien hoog, maar de huisarts of GGD-arts zijn er om te helpen. Laat je behandelen en informeer bij een positieve uitslag direct je seksuele partners. Zo voorkom je verdere verspreiding en geef je hen de kans om (ernstige) gezondheidsproblemen te voorkomen.

FAQ

Soa’s zijn seksueel overdraagbare aandoeningen die worden verspreid via onbeschermde seksuele activiteiten, zoals vaginale, anale, en orale seks, met een geïnfecteerde persoon.

Een vroegtijdige diagnose van soa’s is cruciaal. Daardoor krijg je eerder een behandeling en voorkom je verdere complicaties en verspreiding naar anderen. Onbehandelde soa’s kunnen ernstige gezondheidsproblemen veroorzaken.

Nadat de huisarts of GGD-arts patiëntmateriaal bij je afnam komt dit bij een medisch laboratorium (bijvoorbeeld Labmicta) terecht. Daar onderzoeken analisten of er sprake is van een soa en welke. Als de uitslag bekend is delen we deze met de huisarts of GGD-arts, die jou vervolgens inlicht en indien nodig behandelt. Zowel de huisarts als de GGD-arts hebben geheimhoudingsplicht en delen jouw gegevens met niemand. De GGD deelt alleen de anonieme uitslag met het RIVM.