Schurft: wat je moet weten over deze zeer besmettelijke infectie die niet vanzelf overgaat

13-03-2024

Overal op je huid enorme jeuk, veroorzaakt door minuscule beestjes die gangetjes graven in je huid… De besmettelijke infectie schurft is misschien geen gezellig gespreksonderwerp, maar het mag vaker op de agenda. Het is een besmettelijke infectie die zonder medische behandeling niet overgaat. Er zijn regelmatig uitbraken en uit onderzoek van Nivel blijkt het aantal schurftgevallen nog ieder jaar te stijgen, vooral onder jongeren in bijvoorbeeld studentenhuizen. Ook het RIVM ziet de laatste jaren een langzaam stijgende trend van mensen die schurft oplopen. Gebrek aan bewustzijn en kennis over schurft, maar ook vertragingen in de behandeling, kunnen bijdragen aan verdere verspreiding.

Wat is schurft? 

Schurft is een besmettelijke infectie die niet vanzelf overgaat. Deze wordt veroorzaakt door de schurftmijt. Dit is een minuscuul beestje dat gangetjes graaft en zich graag nestelt op en in onze huid. Een medisch laboratorium zoals Labmicta kan in opdracht van de huisarts via huidschilfers onder de microscoop zien of je schurft hebt. De medische term voor schurft is scabiës.

Wat is de oorzaak van schurft?

Schurftmijten zijn te klein om met het blote oog te zien. Ze creëren tunnels in de huid waar ze hun eitjes leggen. Hoewel dit onaangenaam klinkt, is schurft eigenlijk een ongevaarlijke aandoening die iedereen kan oplopen. Besmetting kan gemakkelijk plaatsvinden als je langer dan 15 minuten of frequent huid op huid contact hebt met een persoon die besmet is met de schurftmijt. In mindere mate kan de mijt ook ‘overlopen via besmette kleding, beddengoed of handdoeken. Is het iets om je voor te schamen? Zeker niet! Schurft heeft niets te maken met bijvoorbeeld slechte hygiëne.

schurftmijt graaft gangetjes

Waar komt schurft vooral voor?

Schurft komt wereldwijd en op alle leeftijden voor, maar op plekken waar meer mensen dichter bij elkaar leven kan de schurftmijt zich gemakkelijker verspreiden en veroorzaakt zo sneller een uitbraak. Er is sprake van een uitbraak als twee of meer personen in een gemeenschappelijke woonomgeving besmet zijn. Schurft is mogelijk geen gemakkelijk gespreksonderwerp. Het is belangrijk te weten dat het geen bewijs is voor een slechte hygiëne en dat het goed behandelbaar is. Onjuiste aannames en schaamte zouden een behandeling kunnen vertragen, terwijl een tijdige behandeling juist van meerwaarde is voor het tegengaan van verdere verspreiding en indammen van een eventuele uitbraak. Juist vanwege de besmettelijkheid van schurft is het snel en vakkundig indammen van zo’n uitbraak belangrijk.

Wat zijn symptomen van schurft?

Ben je voor het eerst besmet, dan duurt het 2 tot 6 weken voordat je klachten krijgt. De meest voorkomende klachten zijn jeuk, soms over je hele lichaam. Dat komt door een natuurlijke, allergische reactie van je lichaam op de schurftmijt en haar eitjes en uitwerpselen die zich in je huid nestelen. De jeuk is een teken dat je lichaam vecht tegen deze ongewenste ‘indringers’. Die jeuk verergert ’s nachts en als het warm is. Daarnaast kun je gangetjes met het blote oog vaak zien op je pols, tussen je vingers, onder nagels, in en boven de bilnaad, in je knieholten en onder de borsten. Roodpaarse bultjes bij penis of vagina kan ook. Door het krabben kan een gevoelige, rode huid ontstaan.

Verhoogde kans op besmetting

Sommige groepen lopen meer risico op besmetting met schurft. In zorginstellingen zoals verpleeg- en verzorgingshuizen wonen en leven mensen dicht op elkaar, wat het risico op overdracht vergroot. Dat geldt ook voor studentenhuizen, gevangenissen, daklozenopvang en asielzoekerscentra waar ook meerdere personen dicht bij elkaar verblijven. Reizigers en personen met wisselende seksuele contacten lopen ook een verhoogde kans op een schurftinfectie. Op de websites van GGD Twente en RIVM staat voor deze groepen meer informatie.

Wat kun je doen tegen schurft

Schurft verdwijnt dus alleen met een medische behandeling. Daarom is het belangrijk om bij een vermoeden van schurft direct een huisarts te raadplegen voor diagnose en behandeling. Juist omdat schurft zo besmettelijk is, is een behandeling belangrijk om verdere verspreiding ervan en een eventuele uitbraak te voorkomen.

Om symptomen die kunnen wijzen op schurft te zien en te beoordelen kan de huisarts kijken naar je huid. De huisarts vormt zich op deze manier een zo volledig mogelijk beeld om goed in te kunnen schatten of een doorverwijzing naar een dermatoloog noodzakelijk is. Een dermatoloog is iemand die de voorlopige diagnose van de huisarts al dan niet kan bevestigen. Bij het vermoeden van meerdere gevallen van schurft seint de huisarts ook de GGD in, zodat zij waar nodig actie kunnen ondernemen om erger te voorkomen.

Laboratoriumonderzoek bij Labmicta en schurft

Een huisarts of dermatoloog stelt in de meeste gevallen de diagnose vast. Toch geeft dit niet altijd uitsluitsel en is laboratoriumonderzoek nodig. Onze laboratoriumanalisten op de afdeling Parasitologie onderzoeken dan de door jouw huisarts afgenomen huidschraapsel en testen deze op de aanwezigheid van schurft. Bij het onderzoek naar een mogelijke besmetting voeren we een PCR-test en microscopisch onderzoek altijd naast elkaar uit. Met een PCR-test kunnen we nagaan of er genetisch materiaal van schurftmijt in huidschilfers zitten. Onder de microscoop kunnen we de eieren van schurftmijt herkennen en ook de schurftmijt zelf als die in het huidschraapsel meegenomen is.

schurft onder de microscoop

Behandeling met pillen of crème

Wanneer je schurft oploopt, is een behandeling met ivermectine pillen of permetrine crème noodzakelijk. Maak in overleg met je huisarts een keuze voor eventuele medicatie. De behandeling kan intensief zijn. Over het algemeen ben je al 12 uur na aanvang van de behandeling niet langer besmettelijk. Ook naaste contacten of huisgenoten moeten behandeld worden, ook al hebben zij geen klachten. Een tijdige behandeling voorkomt verdere complicaties. Veel krabben door jeuk kan bijvoorbeeld leiden tot andere bacteriële huidinfecties, zoals steenpuisten (furunculose) en cellulitis.

Kijk voor meer informatie op de websites van GGD Twente en Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu.

FAQ

Schurft is een besmettelijke infectieziekte die wordt veroorzaakt door de schurftmijt, een klein beestje dat zich onder de huid nestelt en daar kleine gangetjes graaft. Het beestje zie je niet, de gangetjes wel.

Schurft krijg je door de schurftmijt (scabiës) die op jou kan overlopen via intensief huid-op-huid contact met een besmet persoon of via besmette kleding, beddengoed of handdoeken. Schurft krijgen is dus geen kwestie van slechte hygiëne.

Nee, schurft gaat niet vanzelf over. Het is daarom belangrijk om naar je huisarts te gaan voor een snelle, goede behandeling. Onbehandelde schurft kan namelijk leiden tot complicaties zoals andere infecties aan je huid. Bovendien, als je het niet behandelt besmet je gemakkelijk anderen om je heen.

Je kunt schurft behandelen met Permetrine crème of met Ivermectine pillen.

Ja, het is mogelijk om opnieuw besmet te raken met schurft als je weer in contact komt met een besmet persoon of besmette items. Neem preventieve maatregelen, zoals vermijden van nauw fysiek contact, regelmatig wassen van kleding, beddengoed en handdoeken en let op je hygiëne in de buurt van besmette personen