World Antimicrobial Awareness Week: onze scholingen bieden ondersteuning bij preanalyse urineweginfecties
24-11-2025
Het is alweer de laatste dag van de World Antimicrobial Awareness Week (WAAW). Als micro-organismen, waaronder bacteriën, ongevoelig worden voor antibiotica, dan is er sprake van antimicrobiële resistentie (AMR). Dit is wereldwijd een groeiend probleem, waardoor infecties steeds moeilijker te behandelen zijn.
Antibiotica zijn cruciaal voor de behandeling van bacteriële infecties. Soms zijn ze zelfs levensreddend. We moeten er dus zuinig mee omgaan, want resistentie ligt op de loer. In Nederland doen we het goed op het gebied van antibioticagebruik en -resistentie in vergelijking met andere Europese landen. Toch neemt ook hier de resistentie toe, ondanks strenge maatregelen om verspreiding in ziekenhuizen tegen te gaan en een afwachtend beleid bij het geven van antibiotica.
Urinekweek meest aangevraagde onderzoek
Een belangrijke oorzaak van resistentie is teveel of verkeerd gebruik van antibiotica. Dat willen we zoveel mogelijk voorkomen. Vanuit Labmicta dragen we hier onder andere aan bij door goede voorlichting, scholing en advies aan zorgprofessionals. Een voorbeeld zijn de scholingen die we geven voor de preanalyse van urineweginfecties (uwi). Van alle onderzoeken die Labmicta als medisch microbiologisch laboratorium verricht, wordt de urinekweek het meest aangevraagd door huisartsen. Bij de meeste patiënten met plasklachten kan de aanwezigheid van een urineweginfectie direct worden vastgesteld in de huisartsenpraktijk. Bij twijfelgevallen is het advies om aanvullend onderzoek te verrichten. Bijvoorbeeld een reguliere urinekweek of een dipslide onderzoek. Hiermee verkleinen we het risico op het onterecht voorschrijven van antibiotica.
Geschikt aanvullend onderzoek
Zo’n 8 keer per jaar geven onze relatiemanagers een workshop dipslide beoordelen op ons laboratorium. De dipslide is een stick met aan beide zijden een kleine voedingsbodem om bacteriën op te kweken. In de richtlijnen van het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) staat dat de dipslide een geschikt aanvullend onderzoek is om in de huisartsenpraktijk urineweginfecties aan te tonen. Het is een makkelijk en goedkoop instrument en het resultaat helpt een huisarts bij het besluit om een patiënt, zonder aanvullende kweek, mogelijk te behandelen met antibiotica. Het is dus belangrijk dat er een goede conclusie wordt getrokken bij het beoordelen ervan.
Scholingen ter ondersteuning
En daar helpt Labmicta zorgverleners graag bij. Relatiemanager Bregje Nengerman: “Met onze scholing bieden we ondersteuning aan doktersassistenten die nog geen kennis hebben van de dipslide of die hun kennis op peil willen houden. Bij correct gebruik van de dipslide is urine insturen voor diagnostiek niet altijd meer nodig. De dipslide draagt dus ook bij aan zinnige en zuinige zorg.” Relatiemanager en analist Helma Assink: “Tijdens de workshops oefenen deelnemers aan de hand van casuïstiek met het aflezen van diverse dipslides. Ze leren goed te kijken naar de groei van verschillende soorten bacteriën, de dichtheid van bacteriekolonies en hoe je dat moet interpreteren. Is de conclusie die ze vervolgens trekken juist en is het een uwi of niet? Ook geven we tips, zoals wat te doen in het geval van een vervuild urinemonster. En dat het gebruik van een goede lamp bij het aflezen van de dipslide van belang is.”
Bregje: “De afgelopen jaren volgden al meer dan 200 assistenten (en enkele huisartsen) de workshop. We krijgen veel positieve reacties. Naast de workshop krijgen ze een rondleiding over het lab en laten we zien hoe de urinediagnostiek werkt.”
Dipslide monitor
Relatiemanager Margriet Kielman is daarnaast projectleider van het project ‘Dipslide monitor’ vanuit het AMR Zorgnetwerk Euregio-Zwolle. Voor dat project stuurt Labmicta deelnemende praktijken jaarlijks een aantal volgroeide dipslides, die zij op de gebruikelijke wijze beoordelen. Er was veel animo voor het project. Er doen 17 huisartsenpraktijken met in totaal 57 verschillende deelnemers mee. Margriet: “Elke praktijk krijgt 4 dipslides die allemaal net wat anders zijn. Welke conclusies trekken zij en kloppen die? De praktijk stuurt de bevindingen aan ons terug. Er zit best wat variatie in de antwoorden die we zien, ook per praktijk. We koppelen terug welke leerpunten we daaruit kunnen trekken.”
Het nut van de dipslide is dus helder. Een betrouwbaar afleesresultaat van de dipslide is een manier om correct antibioticagebruik te bevorderen en de kans op antibioticaresistentie door onjuist gebruik te verkleinen.