Listeriabacterie in kazen en vis

Wie de afgelopen dagen het nieuws volgde kon niet om deze ziekteverwekker heen: listeria. De bacterie werd onder andere aangetroffen in Nederlandse haring en Franse kazen. Deze producten werden daarom massaal teruggeroepen en uit de winkel gehaald. Dat is nodig, want de listeriabacterie – officieel Listeria monocytogenes – veroorzaakt de infectieziekte listeriose. Meestal verloopt een infectie met milde klachten zoals diarree, koorts en spierpijn. Maar risicogroepen zoals zwangeren, pasgeboren baby’s, ouderen of mensen met verminderde weerstand hebben een verhoogde kans op een ernstiger verloop van de infectie met bloedvergiftiging, hersenvliesontsteking of in uitzonderlijke gevallen zelfs een overlijden of een miskraam.

Listeria komt meestal voor in producten die je consumeert zonder verhitting, zoals rauwmelkse kazen (zoals camembert, sommige brie en blauwschimmelkaas), rauw vlees (zoals filet americain), voorverpakte rauwe groenten of kant-en-klare gekoelde producten zoals vleeswaren of gerookte vis. In tegenstelling tot veel andere bacteriën kan listeria blijven groeien bij koelkasttemperaturen (ongeveer 4°C). Maar de bacterie overleeft ook in de diepvries en kan dus voorkomen bij ingevroren groenten of ijs. Verder wordt de bacterie gevonden in ontlasting van dieren, in natuurwater en in de grond. Daarom is het goed wassen van groenten en fruit zo belangrijk.

Je kunt een Listeria-infectie grotendeels voorkomen door goede hygiëne en zorgvuldig omgaan met voedsel. Belangrijke tips:

• Verhitten: kook, bak of verhit voedsel goed; Listeria wordt gedood bij verhitting.
• Koeling: bewaar bederfelijke producten altijd in de koelkast (max. 4 °C) of vriezer (-18 °C) en let op de houdbaarheidsdatum.
• Voorkom kruisbesmetting: gebruik aparte snijplanken en messen voor rauw vlees/vis en klaargemaakt eten. Maak ook je koelkast goed schoon, met name als er vleessappen, resten van vleeswaren of rauw vlees of vis in de koelkast lagen. Listeria monocytogenes kan hier anders groeien en zich verspreiden naar andere producten in de koelkast.
• Was groenten en fruit goed voordat je ze eet.
• Vermijd risicoproducten als je zwanger bent of een verminderde weerstand hebt, zoals ongepasteuriseerde zachte kazen, rauwe vleeswaren, gerookte vis, rauwe kiemgroenten en rauwe melk.

Hoewel het nieuws van de afgelopen tijd anders doet vermoeden is listeriose een zeldzame ziekte in Nederland. Zo’n 70 tot 100 Nederlanders per jaar krijgen last van een listeria-infectie en dat zijn voornamelijk 65-plussers. Etenswaren die je in de supermarkt kunt kopen, moeten voldoen aan strenge veiligheidseisen.

Door middel van een kweek wordt op onze afdeling bacteriologie gekeken of de Listeria monocytogenes-bacterie in patiëntmateriaal aanwezig is. Onze artsen-microbioloog adviseren de zorgverleners waar nodig over een passende behandeling.