Helicobacter pylori: maagbacterie die langdurige maagklachten kan veroorzaken

19-03-2026

Misselijkheid, pijn in de buik, verminderde eetlust of zelfs een maagzweer: Helicobacter pylori is een bacterie die in de maag kan leven en vervelende maagklachten kan veroorzaken. Veel mensen dragen de bacterie bij zich zonder het te weten. In dit artikel lees je wat deze maagbacterie precies is, hoe je ermee besmet kunt raken en welke klachten kunnen ontstaan. Ook leggen we uit hoe een H. pylori-infectie wordt vastgesteld en welke mogelijkheden er zijn voor behandeling en preventie.

Wat is de maagbacterie Helicobacter pylori?

Helicobacter pylori (H. pylori) is een bacterie die in het slijmvlies van de maag leeft. Het is wereldwijd de meest voorkomende maagbacterie en veel mensen dragen deze bacterie bij zich. Vaak loop je de bacterie al op jonge leeftijd op. Dat hoeft niet altijd te betekenen dat deze klachten veroorzaakt. Een deel van de mensen heeft echter last van (langdurige) maagklachten, zoals pijn, ontsteking of maagzweren. De aanwezigheid van H. pylori kan daarom een belangrijke rol spelen in je maagdarmgezondheid.

De maag is van nature een zeer zure omgeving, waarin de meeste bacteriën niet kunnen overleven. Helicobacter pylori is hierop een uitzondering. Hij maakt speciale stoffen aan om het maagzuur te neutraliseren en zich vast te hechten aan het maagslijmvlies. Hierdoor kan de bacterie het slijmvlies beschadigen en ontstekingsreacties veroorzaken, wat op langere termijn klachten geeft.

Hoewel veel mensen geen last hebben van de bacterie, kan een infectie bijdragen aan maagklachten die je dagelijkse leven kunnen verstoren. In dit artikel leggen we uit hoe je een H. pylori-infectie kunt oplopen, welke klachten je kunt krijgen, hoe deze wordt vastgesteld en wat de mogelijkheden zijn voor behandeling en preventie.

Hoe raak je besmet met de maagbacterie?

Hoe je besmet raakt is vaak lastig te achterhalen. Zoals gezegd loop je de bacterie vaak al in je jeugd op. Helicobacter pylori wordt meestal overgedragen via de mond en de spijsverteringsroute. Besmetting kan op verschillende manieren plaatsvinden:

Besmet voedsel en water: de bacterie kan aanwezig zijn in onhygiënisch bereid voedsel of verontreinigd drinkwater. Als je dit binnenkrijgt, kan pylori zich via je mond naar je maag verplaatsen.
Direct contact met geïnfecteerde personen: je kunt de bacterie krijgen door direct contact met speeksel, braaksel of ontlasting van iemand die pylori bij zich draagt. Dit gebeurt bijvoorbeeld via ongewassen handen of nauw lichaamscontact.
Slechte hygiëne: onvoldoende handen wassen na toiletbezoek of voor het (bereiden van) eten verhoogt de kans op besmetting.

De bacterie komt wereldwijd veel voor. Met name daar waar de hygiënische omstandigheden minder goed zijn, lopen mensen meer risico op besmetting. Ook binnen huishoudens kan de bacterie makkelijk van de ene op de andere persoon worden overgedragen als hygiënemaatregelen ontbreken.

Hoe weet je of je de maagbacterie hebt?

Een infectie met H. pylori geeft niet altijd klachten. Veel mensen merken niet dat ze de bacterie bij zich dragen. Maar als er wel symptomen ontstaan, zijn dit vaak klachten die te maken hebben met het maagdarmstelsel:

Pijn of een branderig gevoel in de bovenbuik, vooral tussen maaltijden of ’s nachts.
Misselijkheid of een opgeblazen gevoel na eten.
Verminderde eetlust en gewichtsverlies.
Frequent boeren of een zure smaak in de mond.
Maagzweren kunnen zich ontwikkelen, met klachten zoals hevige pijn, bloed bij braaksel of donkere ontlasting.
Soms leidt een infectie tot chronische gastritis, een langdurige ontsteking van het maagslijmvlies.
In uitzonderlijke gevallen kan de bacterie maagkanker veroorzaken.

Omdat deze klachten vaak lijken op andere maagdarmproblemen, is het moeilijk om op basis van klachten alleen vast te stellen of de maagbacterie de oorzaak is. Diagnostiek in een laboratorium is daarom belangrijk.

Hoe stellen we Helicobacter pylori vast in het laboratorium?

Er zijn verschillende methoden om een H. pylori-infectie vast te stellen. Deze testen kunnen zowel vóór als ná een behandeling worden gebruikt om infectie op te sporen of uit te sluiten. Voor de diagnostiek gebruikt Labmicta:

Ontlastingstest (feces antigeen)
In deze test wordt gekeken of er pylori-antigenen in de ontlasting aanwezig zijn. Het is een betrouwbare methode om een actieve infectie aan te tonen, maar medicatie zoals maagzuurremmers of antibiotica kan de uitslag beïnvloeden en moet respectievelijk 2 en 4 weken vooraf worden gestopt. De test werkt door specifieke eiwitten (antilichamen) in de ontlasting te meten. Als deze eiwitten aanwezig zijn, is een behandeling nodig. Het is een snelle en betrouwbare manier om Helicobacter pylori-infecties op te sporen.
Bloedonderzoek op antistoffen (IgG)
Bloedonderzoek kan ook antilichamen tegen Helicobacter pylori Deze test laat zien of iemand blootgesteld is geweest, maar is minder geschikt om vast te stellen of de infectie nog actief is. Daarom wordt bloedonderzoek vaak gecombineerd met andere testmethoden. Wel helpt deze test bij het identificeren van mensen die mogelijk risico lopen op het ontwikkelen van maagproblemen.

Daarnaast kunnen we een bacteriologische kweek uitvoeren om de gevoeligheid van de bacterie te onderzoeken als er sprake is van resistentie voor de antibiotica. Op basis van de uitslag kan de behandelend arts andere antibiotica voorschrijven.

Welke test we in ons laboratorium uitvoeren hangt af van de vraagstelling van de arts. De specifieke situatie van de patiënt, medicatiegebruik en eerdere diagnostiek zijn hierop van invloed. Dankzij onze kennis en expertise kunnen we zorgverleners een betrouwbare uitslag leveren, die helpt bij een gerichte behandeling.

Een andere methode die door artsen buiten het lab wordt gebruikt om de bacterie aan te tonen is een ademtest, waarbij je een speciale vloeistof inhaleert en daarna in een zakje uitademt. H. pylori produceert namelijk urease, een enzym dat de test omzet in gassen die vervolgens meetbaar zijn in je adem en die aanwezigheid van de bacterie aantonen.

Soms wordt bij aanhoudende klachten of bij verdenking een gastroscopie verricht. Hierbij brengt een arts een flexibele camera via de mond naar de maag en dunne darm. Tijdens dit onderzoek wordt:

Direct gekeken naar afwijkingen in de maagwand.
Een klein stukje weefsel (biopt) afgenomen en in het laboratorium worden onderzocht (kweek).

Een gastroscopie geeft naast een diagnose vaak ook belangrijke informatie over de ernst van de ontsteking of aanwezigheid van zweren.

Behandeling en preventie van Helicobacter pylori

Wanneer Helicobacter pylori klachten veroorzaakt of het risico op complicaties vergroot, wordt meestal een behandeling gestart. De standaardbehandeling bestaat uit een combinatie van antibiotica en een maagzuurremmer. Deze kuur duurt meestal zeven tot veertien dagen. De maagzuurremmer ondersteunt het herstel van het maagslijmvlies, terwijl de antibiotica de bacterie bestrijden. Het is belangrijk dat de kuur in z’n geheel wordt afgemaakt om de kans op volledig herstel te vergroten en te voorkomen dat antibioticaresistentie ontstaat.

Na afloop van de behandeling word je gecontroleerd of de bacterie daadwerkelijk verdwenen is. Dit gebeurt meestal met een ademtest of ontlastingsonderzoek. Alleen wanneer Helicobacter pylori volledig is uitgeroeid, neemt het risico op terugkerende klachten en complicaties af.

Preventieve maatregelen

Hoewel H. pylori veel voorkomt en soms lastig volledig te voorkomen is, kun je het risico op besmetting en verdere verspreiding verkleinen door:

Goede handhygiëne: regelmatig handen wassen, zeker na toiletbezoek of contact met mogelijk besmet voedsel, vermindert overdracht.
Hygiëne bij voeding: bereid voedsel schoon en veilig. Vermijd onverhit water of voedsel van twijfelachtige herkomst.
Geen persoonlijke spullen zoals bestek, tandenborstels of handdoeken delen als iemand in je huishouden klachten heeft.

Kortom: de maagbacterie Helicobacter pylori komt wereldwijd veel voor en kan zorgen voor verschillende symptomen die pijn of ongemak veroorzaken. Door goede preventie, tijdige diagnostiek en een passende behandeling kan de maagbacterie

FAQ

Wat is Helicobacter pylori?

Helicobacter pylori (H. pylori) is een bacterie die in de maag kan leven. Veel mensen dragen deze bacterie zonder klachten. Bij sommige mensen veroorzaakt H. pylori ontstekingen van het maagslijmvlies, maagklachten of zelfs maagzweren.

Wat zijn de symptomen van een maagbacterie?

Een infectie geeft niet altijd klachten. Als er wel symptomen zijn, gaat het vaak om een branderig gevoel of pijn in de bovenbuik, misselijkheid, een opgeblazen gevoel na het eten, minder eetlust of een zure smaak in de mond. In ernstigere gevallen kunnen maagzweren ontstaan.

Hoe weet ik of ik een maagbacterie heb?

Klachten alleen zijn meestal niet voldoende om een H. pylori-infectie vast te stellen. Daarom wordt diagnostiek gedaan, bijvoorbeeld via ontlastingsonderzoek, bloedonderzoek of een ademtest. Deze testen kunnen aantonen of de bacterie aanwezig is.

Hoe wordt Helicobacter pylori overgedragen?

De bacterie wordt meestal overgedragen via de mond en het spijsverteringskanaal, bijvoorbeeld door direct contact met speeksel, braaksel of ontlasting van iemand die de bacterie draagt. Slechte hygiëne vergroot de kans op overdracht. Besmetting kan soms ook plaatsvinden door besmet voedsel of water.

Hoe wordt een maagbacterie behandeld?

Een behandeling bestaat meestal uit een combinatie van antibiotica en een maagzuurremmer. Deze kuur duurt meestal zeven tot veertien dagen. Het is belangrijk de behandeling volledig af te maken om de bacterie goed te bestrijden.

Kan Helicobacter pylori terugkeren na behandeling?

In de meeste gevallen verdwijnt de bacterie na een succesvolle behandeling. Soms wordt na afloop gecontroleerd met een ademtest of ontlastingsonderzoek om te zien of de bacterie echt verdwenen is. In zeldzame gevallen kan een nieuwe besmetting optreden.